Obserwatorzy

poniedziałek, 20 sierpnia 2018

FONOHOLIZM- CZYLI PRZYKLEJENI DO TELEFONÓW...
godzina wychowawcza


Telefony są symbolem dzisiejszej epoki. Kiedyś wynalazek ten służył tylko do pilnego kontaktu z drugą osobą. Technologia jednak szybko poszła do przodu. Dziś telefony mają mnóstwo różnych funkcji, aplikacji, dostęp do internetu i tu zaczyna się problem. Nie obwiniajmy za to świata. 
Fonoholizm, czyli nadużywanie telefonu, nie został sklasyfikowany jeszcze jako choroba. Co mogą zrobić nauczyciele? Myślę, że prośba o wyciszenie telefonu na lekcji i schowanie go w najciemniejszy zakamarek plecaka może nie pomóc. Tu potrzeba wsparcia ze strony rodziców oraz ciągła edukacja. Ta lekcja powinna pomóc wychowawcom w wyegzekwowaniu odpowiedniego zachowania. Oczywiście, są lekcje, kiedy na przykład uczniowie mają możliwość skorzystania z telefonów, bo tego wymaga zadanie. Dobrze, ale po chwili powinien zniknąć z ławki. Można poprosić uczniów o odłożenie aparatów do specjalnego koszyka, w którym ich przedmioty spędzą lekcję. Tłumaczymy uczniom, że trzeba skupić się na lekcji, że omawiamy ważny temat maturalny, itd.


1. Na początku lekcji zamiast typowego wprowadzenia do tematu włączamy filmik:

 

Pytamy się uczniów, jak myślą, co będzie tematem naszych zajęć. Na podstawie filmu odpowiadają: korzystanie z telefonów, uzależnienie od telefonu, życie z telefonem... Jaką prawdę o nadużywaniu telefonów pokazuje ten spot? Mówimy o fonoholizmie. Ile więcej widzi się w życiu, kiedy nie patrzymy w telefon?

2. Rozkładamy na środku karty DIXIT. Młodzież wybiera po jednej karcie, która według nich odzwierciedla nadużywanie aparatów telefonicznych we współczesnym świecie.

 
 3. Dzielimy klasę na grupy. Każda opracowuje inne zadanie, a następnie dzieli się swoimi odpowiedziami na forum. Reszta klasy uzupełnia informacje.

I grupa- Powody częstego sięgania po telefon? (samotność, odrzucenie, niechęć do rozmowy bezpośredniej, brak czasu najbliższych- rodziców, rodzeństwa na wspólne zabawy, itp.)


II grupa - Jakie rodzaje uzależnienia od telefonu można wymienić? (od pisania sms, od wysyłania wiadomości, od wykonywania i odbierania połączeń, od mediów społecznościowych, od nowych modeli, od gier, od aplikacji)


III grupa - Wymień objawy fonoholizmu. (nierozstawanie się z telefonem nawet na chwilę, odczuwanie przymusu kontaktowania się z kimś przez chwilę, dyskomfort, kiedy telefon jest rozładowany, nerwowe nasłuchiwanie-czy ktoś dzwoni do nas, unikanie kontaktów bezpośrednich z rówieśnikami i bliskimi...)


IV grupa - Wymień konsekwencje fonoholizmu. (spadek ambicji i motywacji, brak pasji, zaburzenia snu, odżywiania, wahania nastrojów, wysokie rachunki telefoniczne, brak kontaktu z bliskimi, kłopoty w życiu szkolnym, problemy ze wzrokiem, stany lękowe, depresja, przyjmowanie leków/narkotyków...)


4. Robimy burzę mózgów: Co przyciąga młodych ludzi do telefonów?

5. Włączamy teledysk Stromae- "Carmen". Omawiamy obraz, symbol niebieskiego ptaka. Jak wideoklip ukazuje uzależnienie od telefonu i mediów społecznościowych? Co przeraża? Czego uczy nas ten obraz? 

                                       

6. Rozdajemy uczniom kartki z krótkim testem. Odpowiadają na pytania 'tak' lub 'nie'. Większość odpowiedzi na 'tak' sugeruje, że istnieje problem fonoholizmu.

a) Nie rozstaję się z telefonem, biorę go ze sobą zawsze i wszędzie.
b) Cały czas czekam, aż ktoś do mnie zadzwoni, napisze lub skomentuje mój post. Bardzo szybko odpisuję.
c) Staram się mieć telefon blisko siebie, pod ręką.
d) Bardzo często używam telefonu w ciągu dnia, robię selfie, jestem bardzo aktywny w mediach społecznościowych.
e) W towarzystwie zawsze trzymam w dłoni swój telefon.
f) Kładę się z telefonem do łóżka, korzystam z niego zanim zasnę i zaraz po przebudzeniu.
g) Wracam do domu, gdy zapomnę telefonu.
h) Czasami robię sobie detoks od telefonu i świadomie specjalnie go nie używam.
i) Odczuwam zdenerwowanie, kiedy telefon ma słabą baterię, a nie mam przy sobie ładowarki.
j) Ciągle sięgam po telefon, aby sprawdzić, czy ktoś do mnie dzwonił.

Rozmawiamy z uczniami przez chwilę o tym, co napisali. Jakie mają wrażenia, wnioski.

7. Pytamy się: Co najbardziej oburza, jeżeli chodzi o nałogowe korzystanie z telefonów? Dlaczego? (chodzi tu o nich samych, ale również o obserwacje z życia). Korzystanie podczas wspólnych posiłków, w teatrze, kiedy ktoś śpi z telefonem przy uchu, kiedy rozmawiam z osobą, która zapatrzona jest w swój telefon, kiedy ktoś ciągle robi sobie selfie).

8. Przypominamy uczniom, że nie są niewolnikami swoich telefonów i mogą w pełni kontrolować czas, miejsce oraz sposób korzystania z aparatów.

9. Włączamy ostatni film:



 10. Rozmawiamy o tym, co zobaczyliśmy. Jaka jest prawda o naszym świecie? Jak zachowują się ludzie uzależnieni od telefonów? Jak to zmienić?

11. Metodą kuli śnieżnej uczniowie wykonują zadanie. Mają stworzyć zasady korzystania z telefonu. Będzie można je powiesić na gazetce w szkolnym korytarzu.
a) Odkładamy telefon, gdy zasiadamy do stołu.
b) Do kina/teatru wybieramy się bez telefonu.
c) Nie zabieramy telefonu, kiedy spędzamy czas ze znajomymi, przyjaciółmi, rodzeństwem. 
d) Korzystamy z budzika tradycyjnego, a nie tego w aplikacji telefonu.
e) Starajmy się czytać książki tradycyjne, z czytnika elektronicznego, a nie z internetu w telefonie.
f) Spędzaj czas aktywnie, a nie z telefonem!
g) Po prostu rozmawiaj z innymi ludźmi!
h) Odkładaj telefon w miejsce, które będzie niewidoczne dla ciebie! Jak najdalej od siebie!

12. Uczniowie pracują w parach. Otrzymują grafikę (znaleziona w internecie, wiem, że niektóre są autorstwa Sebastiana Pytki), muszą odnaleźć przesłanie obrazu. Na forum krótko prezentują swoje odpowiedzi. 















13. Na następnej godzinie wychowawczej można zapytać się uczniów, jak radzą sobie z zasadami  korzystania z telefonu, które sami ustanowili. Mogą wykonać plakaty z przesłaniem, hasłem przeciw fonoholizmowi. 

Anna Konarzewska 


Korzystałam z niektórych informacji zawartych na www.sarniezycie.pl

piątek, 17 sierpnia 2018

DOPALACZE SĄ WŚRÓD NAS...


O zagrożeniu jakim są dopalacze, mówi się w Polsce nie od dziś. Jednak od jakiegoś czasu nasilają się w mediach informacje, dotyczące tych środków oraz ich kolejnych ofiar. Uważam, że zadaniem profilaktyki nie powinno być straszenie, bo nie tędy droga, tylko edukowanie i uczenie asertywności. Przygotowałam dla Was scenariusz lekcji wychowawczej, w której kładę nacisk na wiedzę oraz asertywność.  To propozycja, której realizacja wymaga cyklu trzech jednostek lekcyjnych. Scenariuszy o narkotykach w internecie jest sporo, natomiast o tzw. dopalaczach znalazłam niewiele. 

1. Na początku lekcji informujemy uczniów o czym będziemy rozmawiać. Pytamy się: co to uzależnienie? Pokazujemy młodzieży  tajemnicze pudełko. W środku zostały ukryte przedmioty: jabłko, telefon, tabletki, bon na zakupy, zapałki, pocztówka z morzem, zdjęcie rodzinne, fragment gazety, długopis, widokówka z mostem, klucze, świeczka, ususzony kwiat, rysunek modliszki, zdjęcie z parku rozrywki.
Uczniowie podchodzą i oglądają przedmioty, zastanawiają się, które z nich kojarzą się z uzależnieniem. Uzasadniają swoje wybory.  

2. Wspominamy uczniom o nasilającej się w mediach fali dopalaczy. Wspólnie zastanawiają się nad sensem ukazywania takich informacji w mediach. Pewnie padną takie odpowiedzi: przestroga, straszenie, informacja, wiedza, itp.

3. Następnie pytamy się uczniów, co wiedzą na temat dopalaczy, po czym włączamy film przygotowany przez Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii:


4. Rozmawiamy o tym, co usłyszeliśmy w filmie.

5. Dzielimy klasę na grupy. Każdy zespół otrzymuje inne zadanie oraz HEKSY, na których będą zapisywać swoje odpowiedzi. 

I grupa - wypisuje przyczyny sięgania po dopalacze,
II grupa - zajmuje się efektami zażywania dopalaczy (tymi krótkotrwałymi),
III grupa - wypisuje skutki, konsekwencje zażywania dopalaczy.

Kiedy grupy wykonają swoje zadania, spotykają się na środku sali i układają z zapisanych przez siebie heksów- plaster miodu- dopasowując odpowiednio do siebie elementy w taki sposób, aby obrazowo przedstawiał on działanie dopalaczy. 

6. Na podsumowanie tej fazy lekcji włączamy film animowany Nuggets. Na pewno znacie.


7. Po projekcji rozmawiamy o tym, jak uzależnienie zmienia człowieka. W jaki sposób film przedstawia mechanizm uzależnienia?  Co symbolizuje tu uzależnienie? Jaką funkcję pełnią tu kolory? Jak zachowuje się osoba uzależniona?

8. W dalszej części cyklu lekcji- dzielimy klasę na grupy.

I grupa - wypisuje czynniki, które chronią młodego człowieka przed dopalaczami;
II grupa - wymienia sytuacje ryzykowne;
III grupa - zastanawia się nad tym, co należy robić, aby poczuć się dobrze bez dopalaczy i innych używek;
IV grupa - wypisuje argumenty przeciw zażywaniu dopalaczy. 

Wszystkie zadania omawiamy na forum, dyskutując z uczniami, dopowiadając swoje kwestie. 

9. Przechodzimy tutaj do nauki asertywności. Pytamy się uczniów: co to asertywność? Tłumaczymy, że każdy ma prawo odmówić, kiedy ktoś im proponuje dopalacze; mają prawo mieć własne zdanie; nikt nie może ich do niczego zmusić; zawsze mogą poprosić osobę dorosłą o pomoc.

10. Toczymy dyskusję na temat: Jak odmawiać? Po debacie tworzymy wspólnie kilka zasad: po prostu powiedz 'nie', odejdź, zignoruj, podaj powód, nie tłumacz się, zmień temat, zażartuj, oburz się, ale nie obrażaj nikogo, powiedz komplement, zaproponuj inny sposób spędzenia wolnego czasu.

11. Następnie wykładamy na stół kolorowy słoik z napisem: "Bank asertywności". Każdy na kartce notuje swój pomysł na odmowę kupna lub zażycia środków odurzających i wkłada go do słoiczka. Np. "Nie, bo to mi się po prostu nie podoba", "Nie, bo wolę robić co innego", "Nie, bo nie mam ochoty", "Nie, bo mam inne plany", "Nie kupuję i nie zażywam- po prostu nie", itp.

Kiedy słoik się zapełni, odczytujemy pomysły uczniów na asertywne zachowanie. Stawiamy go w widocznym miejscu dla każdego wychowanka tak, aby mógł sięgnąć do niego wtedy, kiedy będzie tego potrzebował. 

12. Etap nauki asertywności zamykamy rundą niedokończonych wypowiedzi: "Dowiedziałem się, że...", "Wiem już...", "Teraz...", itd.

13. Na następnej lekcji wracamy do asertywności w ramach przypomnienia i działań profilaktycznych. Umiejętność ta jest bardzo ważna. Dzielimy klasę na grupy. Każdy zespół ma inną sytuację do przeanalizowania i rozwiązania. Swoje działania uczniowie przedstawiają na forum. Może to być też forma dramy.

I grupa - Jesteś na imprezie, ktoś ze znajomych namawia cię, abyś spróbował dopalaczy.  Nie chce odpuścić. Co robisz? Jak się zachowasz? O czym pomyślisz?

II grupa - Masz problemy z nauką. Nie śpisz z powodu matematyki. Pod szkołą ktoś próbuje sprzedać ci dopalacze, oferując pomoc. Co zrobisz? Jak się zachowasz? O czym pomyślisz?

III grupa - Twoja przyjaciółka proponuje ci dopalacze. Bardzo ją cenisz i nie chcesz jej stracić ani zawieść. Co zrobisz? Jak się zachowasz? O czym pomyślisz?

IV grupa- Jesteś na 18-stce koleżanki, w nowym towarzystwie. Jej znajomi proponują ci dopalacze, a ty chcesz im zaimponować. Co robisz? Jak się zachowasz? O czym pomyślisz?

Rozwiązywanie takich zadań w grupie gwarantuje wzajemne wsparcie, dzielenie się pomysłami i asertywnością. Młodzi ludzie uczą się w ten sposób sami od siebie. 

14. Po omówieniu powyższego ćwiczenia siadamy w kole, podkowie. Omawiamy z uczniami czynniki chroniące przed dopalaczami i innymi używkami: dobre relacje z rodzicami, więź ze szkołą, zainteresowanie nauką i pasją, przestrzeganie prawa, obowiązków, wsparcie ze strony kolegów, pozytywny klimat szkoły, grupa rówieśnicza i przynależność do niej, wiedza o zażywaniu środków psychoaktywnych, posiadanie planów na przyszłość, umiejętność komunikacji i porozumiewania się z innymi ludźmi, asertywność.

Nauczyciel informuje uczniów o tym, gdzie szukać pomocy w trudnych sytuacjach: psycholog, pedagog szkolny, zaufany nauczyciel, wychowawca, rodzic, rodzeństwo, Poradnia psychologiczno-Pedagogiczna, Telefon Zaufania dla młodzieży i dzieci- 116 111, Telefon  Zaufania Rzecznika Praw Dziecka - 800 12 12 12, Ogólnopolski Telefon Zaufania- Narkotyki- 801 199 990, numer alarmowy 112, Antynarkotykowa Poradnia Internetowa- www.narkomania.org.pl, strona poświęcona dopalaczom - www.dopalaczeinfo.pl

15. Na koniec prowokujemy uczniów do dyskusji, czytając im po kolei zdania:
* Skład dopalaczy jest bezpieczny i powszechnie znany. Wiesz, co bierzesz!
* Kupując z pewnego źródła, jesteś bezpieczny! Nic się nie zadzieje!
* Dopalacze nie uzależniają!
* Każdy powinien kiedyś spróbować środków psychoaktywnych! 

16. Dzielimy klasę na grupy. Każdy zespół ma wykonać antyreklamę dopalaczy. Może to być plakat, rysunek, wierszyk. Prezentacja pomysłów na forum. Wieszamy na szkolnej gazetce!

16. Podsumowując lekcję pytamy się uczniów, jakie inne nazwy daliby dopalaczom? 

Anna Konarzewska


niedziela, 12 sierpnia 2018

JAK ROZPOCZYNAĆ I KOŃCZYĆ LEKCJE?


Lekcja jest sztuką a nauczyciel artystą. Bardzo ważny jest początek i koniec zajęć. Każdy z nas ma jakieś pomysły. Podzielę się z Wami kilkoma moimi sposobami i metodami w tym zakresie. 

JAK ROZPOCZĄĆ LEKCJĘ?
 
1. ZASYGNALIZUJ EMOCJE!
Można wykorzystać tu tzw. sygnalizator świetlny. Sygnalizację samodzielnie wykonałam i zalaminowałam- dla każdego ucznia. Zapisujemy na tablicy temat zajęć. Pytamy się podopiecznych: Jakie emocje wzbudza w nich ta tematyka? Odwracają w stronę nauczyciela kolor adekwatny z ich odczuciami.
Żółty- radość, ciekawość, zainteresowanie.
Zielony – obojętność, nadzieja, że zrozumie się temat.
Czerwony – złość, strach, niepewność.


2. WIOSENNE TABLICZKI…
Tabliczki koloru żółtego wykorzystujemy na początku lekcji. Również można je wykonać samodzielnie! Zobaczcie, jakie to proste!
Nauczyciel zapisuje temat na tablicy, następnie kładzie przed uczniami 6 żółtych kartek, które kryją pytania- dotyczące tematu. Chętni uczniowie lub wyznaczeni przez nauczyciela losują po jednej kartce i starają się odpowiedzieć na forum klasy.



3. ZŁOTA MYŚL NA POCZĄTEK…
Na tablicy zapisujemy cytat dnia (może pochodzić z omawianej lektury, poezji), np. „Powiedz mi, kim są twoi przyjaciele, a powiem ci, kim jesteś.”- Ernest Hemingway. Każdy uczeń robi notatkę  w zeszycie o tym, jak rozumie tę myśl lub odpowiada ustnie. Można zrobić też 2-minutową dyskusję w pierwszej fazie lekcji.


4. ZADANIE NA POCZĄTEK
Na tablicy zapisujemy zadanie, które musi być wykonane w ciągu 3 minut. Może ono dotyczyć poprzedniej lekcji, np. Jaką funkcję pełnią opisy przyrody w „Panu Tadeuszu”. Napisz 5 zdań w zeszycie.


5. ZAGADKA
Można na tablicy zapisać 3 słowa klucze, dotyczące np. jakiegoś bohatera, pojęcia, stylizacji,  książki, a uczniowie muszą odgadnąć co to lub kto to. Może to być też rebus zamiast tematu lekcji. Zabawa przednia i pożegnanie nudy gwarantowane!


6. MAGICZNE PUDEŁKO
Przynosimy na lekcję pudełko, w którym chowamy przedmioty, karty ze słowami, które będą odwoływały do tematu lekcji. Uczniowie będą musieli odgadnąć, o czym będą zajęcia. A kto jest odważny może też przebrać się za postać z lektury.



JAK W TRAKCIE LEKCJI SPRAWDZAĆ POZIOM ZAINTERESOWANIA I WIEDZY UCZNIA?


1. SYGNALIZATOR ŚWIETLNY
 Pomysł ten można wykorzystać na każdym etapie edukacyjnym.
W trakcie lekcji uczeń może nam dawać informacje zwrotne podczas wykonywania zadania. Czerwone światło sygnalizuje: "Nie radzę sobie z tym zadaniem! Nie rozumiem! "
Żółte : "Potrzebuję pomocy nauczyciela lub więcej czasu na wykonanie zadania ".
Zielone : "Zadanie wykonane. Rozumiem wszystko !"
Światła możemy wykorzystać w pracy zespołowej i indywidualnej.



2. KOLOROWE KARTKI
Aby podtrzymać uwagę ucznia, losujemy podczas prowadzenia lekcji kartkę z imieniem osoby, która odpowie na nasze pytanie.


JAK ZAKOŃCZYĆ LEKCJĘ?


1. SYGNALIZATOR ŚWIETLNY - jako podsumowanie wiedzy ucznia po lekcji. 
Żółty- „nie zrozumiałem wszystkich poleceń podczas lekcji, muszę skonsultować się z nauczycielem”, Czerwony – „Potrzebuję pomocy koleżeńskiej oraz/lub wsparcia nauczyciela w tym zakresie, niewiele zapamiętałem”, Zielony- „Wszystko jest dla mnie jasne!”
Dzięki temu w łatwy i szybki sposób nauczyciel otrzymuje informację zwrotną od ucznia! 


2. WIOSENNE TABLICZKI...
Tabliczki w kolorze zielonym służą nam podczas podsumowania zajęć. Chętni lub wylosowani (KOLOROWE KARTECZKI)  przez nauczyciela uczniowie odpowiadają na pytania  do tematu lekcji. Zobaczcie, jakie to proste!


3. ZDANIA PODSUMOWUJĄCE
Szybka runda. Uczniowie kończą wypowiedzi zapisane na tablicy: „Dowiedziałem się, że..”, „Zaskoczyło mnie…”, itp.


4. SZYBKI TEST
Całej klasie zadajemy jedno pytanie, uczniowie odpowiadają na nie samodzielnie w zeszycie. Gdy skończą, podaję prawidłową odpowiedź, aby mogli porównać ją ze swoją i ewentualnie poprawić, zanim usłyszą następne pytanie.


5. RACHUNEK SUMIENIA
Poproście uczniów, aby zastanowili się nad tym, co i w jaki sposób robili na lekcji, co zaniechali, a co zrobili dobrze. Muszą dokończyć zdania: „Dobrze, że..”, np. „Dobrze, że byłem aktywny na lekcji” oraz „Następnym razem…”, np. „Następnym razem będę uważniej słuchał”. Nie muszą dzielić się tymi informacjami z klasą. Zadanie to pokazuje, że to uczniowie są odpowiedzialni za swoją naukę.


6. MYŚLĘ I CZUJĘ…
Pod koniec lekcji rozdajemy uczniom karteczki. Po jednej stronie mają napisać kilka myśli, które właśnie chodzi im po głowie. Po drugiej stronie- uczucia, które nawiązują do tych myśli. Ćwiczenie to wzmacnia samoświadomość i samoakceptację. Można poprosić paru ochotników o podzielenie swoimi przemyśleniami i uczuciami.

 Anna Konarzewska



Oprócz własnych pomysłów, inspirację czerpałam również z książki Merrilla Harmina "Jak motywować uczniów do nauki" oraz ze strony https://civitas.com.pl/pl/c/POMOCE-DLA-NAUCZYCIELI/13/1/full